धाराशिवमध्ये शेतकऱ्यांवर संकटांची मालिका; रब्बीची पेरणीही वाया जाण्याची भीती

सतत बदलणाऱ्या हवामानाचा मोठा फटका शेतीला बसत असून धाराशिव जिल्ह्यातील शेतकरी सलग दोन हंगामांच्या संकटाचा सामना करत आहेत. मागील वर्षी अतिवृष्टीमुळे शेतीचे नुकसान झाले होते. यंदा मात्र पुरेसा पाऊस न झाल्याने खरीप पिके वाळली आहेत. आता रब्बी हंगामासाठीही जमिनीत ओलावा नसल्याने पेरणी आणि बियाण्यांच्या उगवणीचा प्रश्न गंभीर बनला आहे.

गौर गावातील शेतकरी मनोज देशमुख यांनी गावातील परिस्थिती सांगताना पावसाअभावी रब्बीची पेरणी मोठ्या प्रमाणात टाळण्यात आल्याचे नमूद केले. गावात सुमारे अडीच हजार हेक्टर शेतीक्षेत्र आहे. त्यापैकी केवळ १०० एकरांवर शेतकऱ्यांनी रब्बीची पेरणी केली. मात्र, जमिनीत पुरेशी ओल नसल्याने पेरलेले बियाणे उगवले नसल्याचे त्यांनी सांगितले.

पेरणी केल्यानंतर बियाण्यांना अंकुर फुटण्यासाठी जमिनीत योग्य प्रमाणात ओलावा असणे आवश्यक असते. मात्र, पावसाने दडी मारल्याने ही परिस्थिती निर्माण झालेली नाही. पुढील हंगामासाठी काही प्रमाणात बियाणे मिळावे, या आशेने पेरणी करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही आता नुकसान होण्याची भीती सतावत आहे. पेरणीसाठी केलेला खर्च वाया जाण्याची शक्यता असल्याने आर्थिक चिंता वाढली आहे.

गेल्या वर्षी अतिवृष्टीमुळे काही भागांत शेतीची सुपीक माती वाहून गेली आणि जमिनीचे नुकसान झाले. त्या संकटातून सावरण्याचा प्रयत्न सुरू असतानाच यंदा पावसाच्या कमतरतेमुळे खरीप पिकांना फटका बसला. आता रब्बी हंगामाची सुरुवातही अडचणीची ठरत असल्याने शेतकऱ्यांसाठी परिस्थिती अधिक कठीण झाली आहे.

खरीप हंगामातून अपेक्षित उत्पन्न मिळाले नाही, तर रब्बी हंगामावर पुढील आर्थिक नियोजन अवलंबून असते. मात्र, पेरणीच कमी झाल्यास आणि पेरलेले बियाणे उगवले नाही तर शेतीच्या उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. याचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नासह पुढील हंगामासाठी आवश्यक असलेल्या आर्थिक गुंतवणुकीवरही होण्याची शक्यता आहे.

अशा परिस्थितीत प्रत्यक्ष पीकनुकसान किती झाले आहे, शेतकऱ्यांना कोणत्या मदतीची आवश्यकता आहे आणि पुढील हंगामासाठी कोणते उपाय करता येतील, हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. यासाठी अधिकृत पीकनुकसान मूल्यांकन आणि प्रशासनाकडून घेतले जाणारे निर्णय महत्त्वाचे ठरतील.

गौर गावातील शेतकऱ्यांनी मांडलेली परिस्थिती पावसाअभावी रब्बी हंगामासमोर उभ्या राहिलेल्या आव्हानांची जाणीव करून देते. मात्र, जिल्ह्यातील दुष्काळाची अधिकृत स्थिती आणि नुकसानभरपाईबाबतची माहिती संबंधित सरकारी घोषणांनुसार तपासणे आवश्यक आहे.