पाण्यासाठी टँकरची प्रतीक्षा संपली; सावरगाव घुलेचा श्रमदानातून जलसंधारणाचा आदर्श
संगमनेरच्या पठारभागातील सावरगाव घुले आणि परिसरातील वाड्यांना पाझर तलावामुळे पाणीटंचाईत दिलासा मिळाला आहे. ग्रामस्थांच्या म्हणण्यानुसार, गेली दोन वर्षे टँकरने पाणीपुरवठा करण्याची वेळ आलेली नाही.
संगमनेर :जलसंधारण कसे करता येऊ शकते, याचे उदाहरण सावरगाव घुलेने घालून दिले आहे. संगमनेर तालुक्यातील पठारभागात असलेल्या या गावात ग्रामस्थांनी श्रमदानातून पाझर तलाव उभारला. त्यामुळे गावासह आसपासच्या वाड्यांमधील पाणी उपलब्धतेत सुधारणा झाली असून, गेली दोन वर्षे टँकरची गरज भासली नसल्याचे ग्रामस्थ सांगतात.
उन्हाळ्यात पिण्याच्या पाण्याची टंचाई जाणवू लागली की टँकरवर अवलंबून राहावे लागणे ही परिसरातील जुनी समस्या होती. पाण्यासाठी दूरवर जावे लागणे आणि पाणीपुरवठ्याबाबत अनिश्चितता यामुळे ग्रामस्थांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत असे. या परिस्थितीत कायमस्वरूपी बदल घडवण्यासाठी गावकऱ्यांनी पावसाचे पाणी अडवून ते जमिनीत मुरवण्याचा मार्ग निवडला.
पाझर तलाव उभारण्याच्या कामात ग्रामस्थांनी एकत्र येऊन श्रमदान केले. २०२३ ते २०२५ या काळात तलावाचे काम पूर्ण करण्यात आले. गावातील नागरिकांनी वेळ आणि श्रम दिल्याने जलसंधारणाचा उपक्रम प्रत्यक्षात आला. पाणीटंचाईचा प्रश्न केवळ तात्पुरत्या उपायांनी सुटणार नाही, याची जाणीव झाल्यानंतर गावाने पावसाचे पाणी साठवणे आणि भूजल पुनर्भरणावर भर दिला.
ग्रामस्थांच्या म्हणण्यानुसार, पाझर तलावामुळे सावरगाव घुलेसह टाळूचीवाडी, आमलेवाडी आणि बेलसोंडा परिसरातील पाणी उपलब्धतेला मदत झाली आहे. पाणीसाठा जमिनीत मुरल्याने विहिरी आणि इतर स्थानिक जलस्रोतांना आधार मिळतो. परिणामी, टँकरद्वारे पाणी आणण्याची गरज कमी झाली आहे.
पाझर तलाव उभारणे हा महत्त्वाचा टप्पा असला, तरी उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन आणि तलावाची नियमित देखभालही आवश्यक आहे. गाळ काढणे, पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे आणि पावसाचे पाणी अडवण्याचे प्रयत्न सुरू ठेवणे यामुळे हा दिलासा टिकवता येईल. लोकसहभागातून उभा राहिलेला सावरगाव घुलेचा अनुभव पाणीटंचाईचा सामना करणाऱ्या इतर गावांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
