भूजलाचा साठा घटतोय; नागपूर जिल्ह्यातील १११ विहिरींवर दरमहा लक्ष
नागपूर शहर आणि जिल्ह्यातील भूजलपातळीत मागील पाच वर्षांच्या तुलनेत घट नोंदवली आहे. भिवापूर आणि नागपूर तालुक्यांतील स्थितीवर विशेष लक्ष ठेवले जाणार असून निरीक्षण विहिरींची मोजणी दरमहा करण्याची योजना आहे.
नागपूर : जिल्ह्यातील भूजलसाठ्याबाबत चिंता वाढवणारी नोंद समोर आली आहे. सप्टेंबर २०२६मध्ये घेतलेल्या मोजमापांची मागील पाच वर्षांच्या सरासरीशी तुलना केली असता नागपूर शहरातील भूजलपातळी १.७२ मीटरने, तर जिल्ह्यातील १३ तालुक्यांची पातळी सरासरी १.१७ मीटरने खाली गेल्याचे दिसून आले.
भूजल सर्वेक्षणासाठी जिल्ह्यात १११ निरीक्षण विहिरींचा आधार घेतला जातो. या विहिरींमधील नोंदींमध्ये भिवापूर आणि नागपूर तालुक्यांत सर्वाधिक घट दिसली आहे. पाणीपातळीत होणारे बदल वेळेत समजावेत यासाठी या विहिरींचे निरीक्षण दर महिन्याला करण्याची तयारी आहे.
भूजलाची पातळी खोल गेल्यास विहिरी आणि बोअरवेलवर अवलंबून असलेल्या भागांमध्ये पाणी मिळवण्यासाठी अधिक खोलीपर्यंत जावे लागू शकते. याचा परिणाम घरगुती वापरासोबत शेतीच्या पाणीपुरवठ्यावरही होऊ शकतो. पावसाचे प्रमाण आणि त्याचे वितरण, जमिनीचा प्रकार, जलस्रोतांचे पुनर्भरण आणि पाण्याचा वापर या घटकांमुळे प्रत्येक भागातील स्थिती वेगळी असू शकते.
पावसाचे पाणी जमिनीत मुरवण्यासाठी स्थानिक पातळीवर प्रभावी कामे करणे आवश्यक आहे. नाले आणि प्रवाहांच्या परिसरात पाणी अडवणे, पुनर्भरणाच्या सुविधा वाढवणे आणि उपलब्ध भूजलाचा जपून वापर करणे यामुळे पाणीसाठा टिकवण्यास मदत होऊ शकते.
दरमहा घेतल्या जाणाऱ्या नोंदींमुळे कोणत्या भागात पाणीपातळी अधिक वेगाने बदलते आहे, हे प्रशासनाला समजण्यास मदत होईल. त्या माहितीच्या आधारे जलसंवर्धनाची कामे प्राधान्याने कुठे करायची, याचे नियोजन करता येईल. आगामी उन्हाळ्यात पाणीटंचाईची तीव्रता कमी ठेवण्यासाठी आतापासूनच पाणीबचत आणि पुनर्भरणाच्या उपाययोजनांवर भर देणे गरजेचे आहे.
